Bentonite trong thức ăn chăn nuôi có tác dụng gì?

Bentonite là khoáng sét tự nhiên được sử dụng khá phổ biến trong sản xuất thức ăn chăn nuôi nhờ khả năng hấp phụ, trao đổi ion, hút nước và tạo liên kết. Khi được lựa chọn và sử dụng đúng cách, bentonite có thể hỗ trợ kiểm soát một số độc tố nấm mốc, cải thiện độ bền viên thức ăn và góp phần ổn định chất lượng khẩu phần. Vậy bentonite trong thức ăn chăn nuôi có những tác dụng cụ thể nào?

Bentonite trong thức ăn chăn nuôi là gì?

Bentonite là một loại khoáng sét tự nhiên có thành phần khoáng chính thuộc nhóm smectite, trong đó montmorillonite thường chiếm tỷ lệ đáng kể. Cấu trúc dạng lớp cùng diện tích bề mặt và khả năng trao đổi ion giúp bentonite có khả năng hấp phụ nhiều hợp chất khác nhau.

Trong ngành thức ăn chăn nuôi, bentonite thường được sử dụng như một phụ gia công nghệ, với các vai trò nổi bật như chất kết dính, chất chống vón và trong một số sản phẩm đạt yêu cầu kỹ thuật, hỗ trợ giảm tác động của aflatoxin B1 trong thức ăn.

Theo quy định của Liên minh châu Âu, bentonite đã được xem xét sử dụng trong thức ăn cho vật nuôi với các chức năng như chất kết dính và chất chống vón. Một số loại bentonite đáp ứng yêu cầu về thành phần smectite và khả năng liên kết aflatoxin B1 còn được sử dụng nhằm giảm ô nhiễm loại độc tố này trong thức ăn.

Tác dụng của Bentonite trong thức ăn chăn nuôi

Hấp phụ độc tố nấm mốc trong thức ăn

Một trong những ứng dụng được quan tâm nhất của bentonite là khả năng liên kết một số độc tố nấm mốc, đặc biệt là aflatoxin B1.

Nhờ cấu trúc khoáng dạng lớp và bề mặt có khả năng hấp phụ, bentonite có thể liên kết với các phân tử aflatoxin trong đường tiêu hóa. Khi độc tố được giữ trên bề mặt khoáng, lượng độc tố có khả năng được hấp thu qua đường ruột của vật nuôi có thể giảm xuống và sau đó được đào thải cùng chất thải.

Đây là lý do bentonite thường xuất hiện trong các sản phẩm phụ gia kiểm soát độc tố nấm mốc cho gia súc, gia cầm.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng bentonite có khả năng xử lý hiệu quả tất cả các loại mycotoxin. Khả năng liên kết phụ thuộc nhiều vào loại bentonite, thành phần khoáng, mức độ tinh chế và từng loại độc tố. Bentonite được ghi nhận nổi bật hơn đối với aflatoxin B1 so với nhiều nhóm độc tố nấm mốc khác.

Hỗ trợ ổn định hệ tiêu hóa

Bentonite có khả năng hút nước và tạo cấu trúc dạng gel khi tiếp xúc với môi trường ẩm. Đặc tính này có thể góp phần điều chỉnh lượng nước trong đường tiêu hóa và làm thay đổi tốc độ di chuyển của thức ăn.

Đối với natri bentonite, khả năng trương nở và giữ nước tương đối cao nên loại khoáng này đôi khi được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát độ ẩm của chất chứa trong đường ruột.

Một số tài liệu cũng đề cập rằng lớp bentonite phân bố quanh các hạt thức ăn có thể làm chậm quá trình giải phóng một số thành phần, từ đó tạo điều kiện cho quá trình tiêu hóa diễn ra ổn định hơn. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào công thức thức ăn, loài vật nuôi và tỷ lệ phối trộn.

Hỗ trợ cân bằng môi trường tiêu hóa

Bentonite có khả năng trao đổi cation, vì vậy có thể tương tác với các ion trong môi trường tiêu hóa.

Ở gia súc sử dụng khẩu phần có hàm lượng ngũ cốc cao, quá trình lên men carbohydrate có thể tạo ra nhiều axit hữu cơ. Một số tài liệu về bentonite trong thức ăn gia súc cho rằng khả năng trao đổi ion và đặc tính đệm của khoáng sét có thể góp phần hỗ trợ ổn định môi trường tiêu hóa.

Tuy nhiên, bentonite không được xem là giải pháp thay thế cho việc xây dựng khẩu phần dinh dưỡng cân đối. Hàm lượng tinh bột, chất xơ, khoáng chất và phương pháp cho ăn vẫn là những yếu tố chính quyết định sức khỏe đường tiêu hóa của vật nuôi.

Làm chất kết dính trong thức ăn viên

Bên cạnh tác dụng liên quan đến độc tố, bentonite còn là chất kết dính phổ biến trong sản xuất thức ăn viên.

Trong quá trình ép viên, các hạt bentonite phân bố giữa những thành phần nguyên liệu và hỗ trợ lấp đầy khoảng trống. Khi có độ ẩm thích hợp và chịu lực ép, khoáng sét giúp các thành phần liên kết với nhau tốt hơn.

Nhờ đó, việc bổ sung bentonite có thể:

• Tăng độ chắc của viên thức ăn.
• Hạn chế viên bị vỡ trong quá trình vận chuyển.
• Giảm lượng bụi và mảnh vụn.
• Hỗ trợ duy trì hình dạng viên thức ăn.
• Giảm thất thoát nguyên liệu trong quá trình bảo quản và sử dụng.

Vai trò chất kết dính của bentonite cũng được công nhận trong các quy định về phụ gia thức ăn chăn nuôi của EU.

Hỗ trợ chống vón và ổn định nguyên liệu

Bentonite có khả năng hấp thu một phần độ ẩm trong hỗn hợp thức ăn. Vì vậy, khoáng này có thể được sử dụng như một chất hỗ trợ chống vón, đặc biệt đối với nguyên liệu dạng bột.

Khi độ ẩm được kiểm soát tốt, thức ăn có thể:

• Ít đóng cục hơn.
• Dễ phối trộn hơn.
• Thuận lợi trong đóng bao và vận chuyển.
• Hạn chế một số vấn đề phát sinh do độ ẩm cao.

Tuy nhiên, bentonite không thể thay thế quy trình kiểm soát độ ẩm, nhiệt độ và điều kiện kho trong bảo quản thức ăn.

Ứng dụng trong thức ăn gia cầm

Đối với thức ăn gia cầm, bentonite được nghiên cứu và ứng dụng chủ yếu nhờ khả năng hấp phụ, trao đổi ion và hỗ trợ kiểm soát một số chất không mong muốn trong khẩu phần.

Tài liệu từ Chăn nuôi Việt Nam dẫn nguồn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết bentonite tinh chế có hàm lượng montmorillonite cao có tiềm năng được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất phụ gia thức ăn gia cầm. Nghiên cứu cũng tập trung vào khả năng hấp phụ độc tố nấm mốc và ổn định một số yếu tố trong đường tiêu hóa.

Trong thực tế sản xuất, bentonite còn hỗ trợ tăng độ bền của viên cám, hạn chế bụi và giúp thức ăn thuận tiện hơn trong vận chuyển, bảo quản.

Bentonite hấp phụ độc tố bằng cơ chế nào?

Khả năng hấp phụ của bentonite chủ yếu liên quan đến cấu trúc đặc biệt của montmorillonite.

Các lớp khoáng rất mỏng xếp chồng lên nhau, giữa các lớp tồn tại các vị trí có khả năng giữ ion và một số phân tử. Khi bentonite tiếp xúc với môi trường nước trong hệ tiêu hóa, cấu trúc khoáng có thể hydrat hóa và tạo điều kiện cho các chất phù hợp liên kết lên bề mặt hoặc khu vực giữa các lớp.

Đối với aflatoxin B1, lực liên kết giữa độc tố và bề mặt khoáng giúp hạn chế một phần độc tố tồn tại ở dạng tự do trong đường tiêu hóa. Phức hợp sau đó đi qua hệ tiêu hóa và được đào thải.

Khả năng này không giống nhau ở mọi sản phẩm bentonite. Thành phần smectite, độ tinh khiết, kích thước hạt và đặc tính bề mặt đều ảnh hưởng đến hiệu quả hấp phụ.

Những loại Bentonite thường dùng trong thức ăn chăn nuôi

Natri Bentonite

Natri bentonite có khả năng hút nước và trương nở mạnh. Vì vậy, loại này thường được quan tâm trong các ứng dụng cần:

• Tăng khả năng kết dính viên.
• Kiểm soát độ ẩm.
• Cải thiện tính chất vật lý của thức ăn.
• Hỗ trợ ổn định đường tiêu hóa trong một số công thức.

Canxi Bentonite

Canxi bentonite có khả năng trương nở thấp hơn natri bentonite nhưng có đặc tính hấp phụ ion tương đối tốt.

Một số dạng canxi bentonite được sử dụng làm chất liên kết aflatoxin. Tuy nhiên, do bentonite cũng có thể tương tác với các ion khác nên cần kiểm soát tỷ lệ sử dụng nhằm tránh ảnh hưởng không mong muốn đến khoáng vi lượng trong khẩu phần.

Bentonite tinh chế hoặc xử lý

Bentonite dùng trong thức ăn chăn nuôi cần được kiểm soát về thành phần khoáng, độ tinh khiết và các chất không mong muốn.

Các sản phẩm tinh chế có tỷ lệ montmorillonite hoặc smectite cao thường cho đặc tính hấp phụ và kết dính ổn định hơn so với bentonite thô chưa qua kiểm soát.

Tỷ lệ sử dụng Bentonite trong thức ăn chăn nuôi

Không có một tỷ lệ phối trộn duy nhất phù hợp cho tất cả các loại bentonite và tất cả vật nuôi.

Tỷ lệ sử dụng cần căn cứ vào:

• Mục đích sử dụng: kết dính, chống vón hay hấp phụ độc tố.
• Thành phần và độ tinh khiết của bentonite.
• Loại vật nuôi.
• Giai đoạn sinh trưởng.
• Thành phần khẩu phần.
• Hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất phụ gia.

Một số tài liệu thực tế đề cập mức sử dụng khoảng 0,5–2% tùy mục đích và loại sản phẩm. Riêng quy định EU trước đây đối với một số ứng dụng bentonite trong thức ăn hoàn chỉnh đặt mức tối đa 20.000 mg/kg thức ăn, tương đương 2%.

Do đặc tính hấp phụ của khoáng sét, không nên tự ý tăng liều với suy nghĩ sử dụng càng nhiều càng tốt. Dùng quá mức có thể làm thay đổi mật độ dinh dưỡng của khẩu phần hoặc tương tác với một số khoáng chất và thuốc thú y.

Lưu ý khi sử dụng Bentonite trong thức ăn chăn nuôi

Để bentonite phát huy đúng chức năng, người sử dụng nên lựa chọn sản phẩm được sản xuất dành cho lĩnh vực thức ăn chăn nuôi thay vì sử dụng tùy tiện bentonite công nghiệp.

Một số yếu tố cần quan tâm gồm:

• Hàm lượng smectite hoặc montmorillonite.
• Khả năng hấp phụ độc tố theo mục đích sử dụng.
• Độ ẩm và kích thước hạt.
• Hàm lượng kim loại nặng và tạp chất.
• Hồ sơ chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.
• Tỷ lệ phối trộn được nhà sản xuất khuyến cáo.

Ngoài ra, do bentonite có khả năng hấp phụ, cần lưu ý khi sử dụng đồng thời với một số thuốc thú y hoặc phụ gia khác. Chẳng hạn, quy định EU từng đưa ra các cảnh báo về việc sử dụng đồng thời bentonite với một số nhóm thuốc và chất phòng cầu trùng. Vì vậy, các công thức thức ăn có sử dụng thuốc hoặc phụ gia chức năng nên được đánh giá bởi bộ phận kỹ thuật hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Mua Bentonite chất lượng ở đâu? – Hóa chất Việt Mỹ (VMCGROUP)

Việc lựa chọn bentonite trong thức ăn chăn nuôi cần ưu tiên nguồn hàng có xuất xứ rõ ràng, chất lượng ổn định và thông số kỹ thuật phù hợp với mục đích sử dụng. Đặc biệt, bentonite dùng làm phụ gia thức ăn cần được kiểm soát chặt chẽ hơn so với các loại bentonite sử dụng trong xây dựng, khoan hoặc xử lý công nghiệp.

Hóa chất Việt Mỹ – VMCGROUP là đơn vị cung cấp bentonite phục vụ nhiều nhu cầu sản xuất và ứng dụng khác nhau. Khách hàng có nhu cầu sử dụng bentonite cho ngành thức ăn chăn nuôi nên cung cấp rõ yêu cầu về công thức, chức năng mong muốn và quy mô sản xuất để được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc nhiều thông tin bổ ích về Bentonite trong thức ăn chăn nuôi. Nếu có nhu cầu mua sản phẩm, đừng quên kéo xuống cuối website, liên hệ chi nhánh gần nhất để được tư vấn và báo giá nhanh chóng. Cảm ơn bạn đã theo dõi!