Quy Định Lưu Trữ Hóa Chất Nguy Hiểm Mới Nhất

Lưu trữ hóa chất nguy hiểm phải tuân thủ những yêu cầu về kho chứa, phân loại, bảo quản và phòng ngừa sự cố nhằm đảm bảo an toàn cho con người, tài sản và môi trường. Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào? Cùng tìm hiểu những yêu cầu quan trọng theo Luật Hóa chất 2025 và các quy chuẩn kỹ thuật đang áp dụng trong năm 2026.

Lưu trữ hóa chất nguy hiểm là gì?

Lưu trữ hóa chất nguy hiểm là hoạt động cất giữ, bảo quản hóa chất tại kho, nhà xưởng hoặc khu vực chuyên dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Trong pháp luật Việt Nam, hoạt động này thường được đề cập bằng thuật ngữ tồn trữ hóa chất.

Hóa chất nguy hiểm là những hóa chất có một hoặc nhiều đặc tính nguy hiểm theo quy định, chẳng hạn như dễ cháy, dễ nổ, ăn mòn, độc cấp tính hoặc có khả năng gây hại cho sức khỏe và môi trường.

Việc lưu trữ không đúng cách có thể dẫn đến rò rỉ, cháy nổ, phản ứng hóa học ngoài ý muốn và gây thiệt hại nghiêm trọng. Vì vậy, các cơ sở sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất cần tuân thủ quy định an toàn tương ứng với từng loại hóa chất.

Quy định pháp luật về lưu trữ hóa chất nguy hiểm mới nhất 2026

Từ ngày 01/01/2026, Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, trở thành cơ sở pháp lý quan trọng trong quản lý hoạt động hóa chất tại Việt Nam. Các văn bản cần tham khảo gồm:

Văn bản pháp luật	Nội dung liên quan
Luật Hóa chất 69/2025/QH15	Quy định nghĩa vụ tồn trữ hóa chất tại Điều 14
Nghị định 26/2026/NĐ-CP	Quản lý hoạt động hóa chất, điều kiện đối với những hoạt động thuộc phạm vi điều chỉnh
Nghị định 25/2026/NĐ-CP	An toàn, an ninh hóa chất và phòng ngừa, ứng phó sự cố
QCVN 05A:2020/BCT và Sửa đổi 1:2024	Yêu cầu kỹ thuật về an toàn trong bảo quản hóa chất nguy hiểm

Các văn bản này là những căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm của cơ sở tồn trữ hóa chất. Đặc biệt, theo Điều 14 Luật Hóa chất 2025, tổ chức, cá nhân tồn trữ hóa chất nguy hiểm phải có thông tin cảnh báo cần thiết, nội quy an toàn, hệ thống báo hiệu phù hợp với mức độ nguy hiểm và phương tiện ứng cứu sự cố tương ứng. Đối với hóa chất có điều kiện hoặc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, cơ sở còn phải đáp ứng các yêu cầu quản lý riêng theo từng nhóm hóa chất.

Những yêu cầu an toàn khi lưu trữ hóa chất nguy hiểm

Yêu cầu về kho chứa hóa chất

Kho chứa phải được thiết kế và bố trí phù hợp với đặc tính nguy hiểm của hóa chất, đồng thời đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật áp dụng.

Một số yêu cầu quan trọng gồm:

• Kết cấu kho và vật liệu sử dụng phù hợp với hóa chất được bảo quản.
• Có hệ thống thông gió, chiếu sáng và điều kiện kiểm soát nhiệt độ phù hợp.
• Có biển cảnh báo, nội quy an toàn và lối thoát nạn theo quy định.
• Trang bị phương tiện phòng cháy chữa cháy, ứng phó sự cố thích hợp.
• Đối với kho chứa hóa chất nguy hiểm dạng lỏng, phải có hệ thống thu gom ngăn hóa chất thoát ra môi trường khi xảy ra sự cố.

Theo QCVN 05A:2020/BCT và Sửa đổi 1:2024, việc sắp xếp hóa chất còn phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể về khoảng cách, lối đi và chiều cao xếp hàng.

Chẳng hạn, đường đi trong nhà xưởng, kho chứa phải rộng tối thiểu 0,75 m; trường hợp sử dụng xe nâng, đường đi phải rộng tối thiểu 2 m.

Phân loại và sắp xếp hóa chất trong kho

Hóa chất phải được phân khu theo tính chất nguy hiểm, đặc biệt không để các chất có khả năng phản ứng nguy hiểm tiếp xúc với nhau. Một số nguyên tắc bảo quản cần lưu ý:

Nhóm hóa chất	Lưu ý bảo quản
Axit mạnh	Tránh tiếp xúc với các chất tương kỵ, lựa chọn vật liệu chứa chống ăn mòn
Kiềm mạnh	Tránh ẩm đối với loại hút ẩm hoặc phản ứng với nước; tách khỏi hóa chất tương kỵ
Dung môi dễ cháy	Kiểm soát nguồn nhiệt, tia lửa và nguy cơ tích tụ hơi dễ cháy
Chất oxy hóa	Tránh tiếp xúc với chất dễ cháy, chất khử và vật liệu không tương thích
Hóa chất độc hại	Hạn chế tiếp cận trái phép, kiểm soát nguy cơ phơi nhiễm

Việc phân khu phải dựa trên tính tương thích hóa học, không chỉ dựa vào tên gọi nhóm chất. QCVN 05A:2020/BCT quy định nguyên tắc cách ly hóa chất không tương thích tại mục 5.10, 5.11 và Phụ lục B.

Bao bì, nhãn và biển cảnh báo

Hóa chất nguy hiểm phải được chứa trong bao bì phù hợp, có khả năng duy trì sự an toàn trong quá trình bảo quản.

Cơ sở cần chú ý:

• Bao bì kín, nguyên vẹn và tương thích với hóa chất bên trong.
• Nhãn hóa chất có thông tin nhận diện, cảnh báo nguy hiểm theo quy định.
• Khu vực tồn trữ có biển cảnh báo rõ ràng.
• Hóa chất có nhiều đặc tính nguy hiểm phải thể hiện đầy đủ các đặc tính cần cảnh báo.

Các biểu trưng cảnh báo được quy định trong hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, bao gồm nội dung cập nhật tại Sửa đổi 1:2024 QCVN 05A:2020/BCT.

Phòng cháy chữa cháy và ứng phó sự cố

Kho hóa chất cần được trang bị phương tiện ứng phó phù hợp với nguy cơ của từng loại hóa chất.

Các biện pháp quan trọng bao gồm:

• Kiểm soát nguồn phát lửa tại khu vực chứa hóa chất dễ cháy.
• Bố trí phương tiện chữa cháy phù hợp với loại đám cháy dự kiến.
• Chuẩn bị vật tư thu gom, xử lý sự cố rò rỉ, tràn đổ.
• Có phương tiện bảo vệ cá nhân và thiết bị ứng cứu khẩn cấp theo yêu cầu áp dụng.
• Xây dựng quy trình xử lý tình huống và hướng dẫn nhân sự thực hiện.

Lưu ý, không phải loại hóa chất nào cũng có thể sử dụng nước để xử lý cháy hoặc tràn đổ. Phương án ứng phó phải căn cứ vào đặc tính nguy hiểm và hướng dẫn trong phiếu an toàn hóa chất.

Trách nhiệm của doanh nghiệp khi lưu trữ hóa chất nguy hiểm

Bên cạnh điều kiện kho chứa, doanh nghiệp cần thực hiện các nghĩa vụ quản lý tương ứng với hoạt động và loại hóa chất đang tồn trữ.

Những công việc cần chú ý gồm:

• Quản lý thông tin hóa chất: Có phiếu an toàn hóa chất và hồ sơ liên quan theo quy định áp dụng.
• Huấn luyện an toàn: Bảo đảm người thuộc đối tượng phải huấn luyện được đào tạo về nguy cơ và biện pháp phòng ngừa.
• Kiểm tra định kỳ: Theo dõi tình trạng bao bì, thiết bị, kho chứa và những nguy cơ rò rỉ, cháy nổ.
• Phòng ngừa sự cố: Xây dựng kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất theo đối tượng và điều kiện pháp luật quy định.
• Tuân thủ điều kiện hoạt động: Kiểm tra yêu cầu về kho chứa, giấy chứng nhận hoặc điều kiện riêng nếu thuộc hoạt động, danh mục hóa chất phải quản lý đặc biệt.

Cần phân biệt việc doanh nghiệp tự tồn trữ hóa chất phục vụ hoạt động của mình với hoạt động cung cấp dịch vụ tồn trữ hóa chất. Không phải mọi cơ sở lưu trữ hóa chất nguy hiểm đều có cùng một chế độ cấp phép.

Những lưu ý quan trọng để bảo quản hóa chất an toàn

Để hạn chế rủi ro trong quá trình lưu trữ, doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra các vấn đề sau:

• Không sắp xếp hóa chất không tương thích trong cùng khu vực nếu chưa có biện pháp cách ly an toàn.
• Không sử dụng bao bì hư hỏng, biến dạng hoặc không phù hợp với hóa chất.
• Không đặt hóa chất gần nguồn nhiệt, ánh nắng trực tiếp nếu điều kiện bảo quản không cho phép.
• Không để hàng hóa cản trở lối đi, lối thoát nạn và phương tiện ứng cứu.
• Không tự ý pha trộn hoặc sang chiết hóa chất khi chưa có quy trình và biện pháp an toàn.
• Luôn tham khảo phiếu an toàn hóa chất (SDS) để xác định điều kiện bảo quản, hóa chất tương kỵ và phương án xử lý sự cố.

Đặc biệt, cơ sở cần đối chiếu điều kiện thực tế với quy chuẩn hiện hành. Theo Thông tư 19/2024/TT-BCT, các kho hóa chất nguy hiểm đã hoạt động trước ngày 15/04/2025 phải đáp ứng những yêu cầu của Sửa đổi 1:2024 QCVN 05A:2020/BCT chậm nhất vào ngày 15/04/2026.

Việc tuân thủ quy định lưu trữ hóa chất nguy hiểm không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn hạn chế nguy cơ cháy nổ, rò rỉ hóa chất và các sự cố ảnh hưởng đến con người, môi trường. Vì vậy, các cơ sở cần chú trọng điều kiện kho chứa, phân loại hóa chất, trang bị phương tiện an toàn và thường xuyên kiểm tra quá trình bảo quản. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng môi trường lưu trữ hóa chất an toàn, đúng quy định hiện hành.