Lỗi Sơn Bị Mắt Cá và Bong Tróc: Nguyên Nhân Dung Môi & Cách Khắc Phục

Sơn bị mắt cá và bong tróc là hai lỗi thường gặp trong quá trình thi công, ảnh hưởng trực tiếp đến tính thẩm mỹ và độ bền của lớp phủ. Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, việc sử dụng dung môi không phù hợp, bề mặt nhiễm bẩn hoặc pha sơn sai tỷ lệ cũng có thể gây ra những hiện tượng này. Vậy làm thế nào để xác định nguyên nhân và khắc phục hiệu quả? Theo dõi bài viết để tìm hiểu chi tiết!

Sơn bị mắt cá và bong tróc là hiện tượng gì?

Trong ngành sơn công nghiệp, mắt cá (Fisheye) và bong tróc (Peeling) là hai dạng khuyết tật bề mặt có đặc điểm khác nhau.

• Sơn bị mắt cá: Bề mặt xuất hiện các lỗ lõm nhỏ hình tròn, giống miệng núi lửa hoặc mắt cá. Sơn có xu hướng co lại, không thể trải đều tại những vị trí này.
• Sơn bị bong tróc: Lớp màng sơn mất khả năng bám dính, xuất hiện tình trạng phồng rộp, nứt hoặc tách khỏi lớp nền hay lớp sơn bên dưới.

Hai hiện tượng trên có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời, làm giảm chất lượng thành phẩm và gia tăng chi phí sửa chữa.

Nguyên nhân khiến sơn bị mắt cá và bong tróc

Để xử lý triệt để, cần xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ sơn phủ thêm một lớp mới.

Bề mặt nhiễm dầu mỡ, silicone hoặc tạp chất

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hiện tượng sơn bị mắt cá. Khi bề mặt vật liệu tồn tại dầu mỡ, sáp, silicone hoặc chất chống dính, lớp sơn lỏng khó trải đều tại khu vực nhiễm bẩn. Sự khác biệt về sức căng bề mặt khiến màng sơn co rút, tạo thành những vết lõm hình tròn.

Tình trạng này thường xuất hiện khi:

• Bề mặt chưa được tẩy dầu mỡ kỹ trước khi sơn.
• Khí nén từ máy phun bị lẫn dầu hoặc hơi nước.
• Dụng cụ thi công nhiễm silicone, dầu bôi trơn.
• Sử dụng giẻ lau hoặc hóa chất vệ sinh để lại cặn bẩn.

Sử dụng dung môi pha sơn không phù hợp

Dung môi đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh độ nhớt, hỗ trợ quá trình thi công và hình thành màng sơn. Nếu lựa chọn dung môi không tương thích với hệ nhựa, lớp sơn có thể xuất hiện các khuyết tật như co màng, tách pha, giảm độ bám dính hoặc khô không đồng đều.

Một số sai sót thường gặp gồm:

• Sử dụng dung môi có khả năng hòa tan không phù hợp với hệ sơn.
• Pha trộn nhiều loại dung môi khi chưa kiểm tra tính tương thích.
• Dùng dung môi tái chế chứa nước, dầu hoặc tạp chất không được kiểm soát.
• Pha loãng vượt quá tỷ lệ mà nhà sản xuất khuyến nghị.

Cần lưu ý, không phải mọi trường hợp sơn bị mắt cá đều bắt nguồn từ dung môi. Hiện tượng này thường liên quan trực tiếp đến sự nhiễm bẩn và chênh lệch sức căng bề mặt.

Tốc độ bay hơi của dung môi không phù hợp

Tốc độ bay hơi ảnh hưởng đến khả năng dàn trải và quá trình khô của màng sơn.

• Dung môi bay hơi quá nhanh: Có thể khiến lớp sơn mất khả năng dàn trải trước khi tạo thành màng đồng đều, làm tăng nguy cơ xuất hiện bề mặt sần, khô hoặc các khuyết tật khác.
• Dung môi bay hơi quá chậm: Có thể khiến dung môi bị giữ lại trong màng sơn nếu thời gian chờ giữa các lớp hoặc điều kiện sấy không phù hợp. Điều này làm tăng nguy cơ phồng rộp, giảm chất lượng lớp phủ.

Do đó, cần lựa chọn tốc độ bay hơi phù hợp với hệ sơn, nhiệt độ môi trường và phương pháp thi công.

Chuẩn bị bề mặt và thi công sai kỹ thuật

Ngoài yếu tố hóa chất, lỗi bong tróc còn có thể bắt nguồn từ quá trình xử lý vật liệu. Các nguyên nhân điển hình bao gồm:

• Bề mặt còn bụi bẩn, độ ẩm hoặc gỉ sét.
• Thiếu công đoạn xử lý tạo độ bám dính.
• Sơn phủ lên lớp sơn cũ không tương thích.
• Không tuân thủ thời gian chờ giữa các lớp.
• Pha sai tỷ lệ sơn, chất đóng rắn hoặc dung môi.

Đặc biệt, đối với hệ sơn hai thành phần như epoxy và polyurethane (PU), việc pha sai tỷ lệ chất đóng rắn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình đóng rắn và độ bền màng sơn.

Cách khắc phục lỗi sơn bị mắt cá và bong tróc hiệu quả

Tùy theo mức độ hư hỏng, người thi công cần áp dụng phương pháp xử lý phù hợp.

Xử lý bề mặt trước khi sơn lại

Đối với bề mặt xuất hiện mắt cá hoặc bong tróc, không nên sơn đè trực tiếp khi chưa loại bỏ nguyên nhân. Quy trình xử lý cơ bản gồm:

1. Kiểm tra và xác định khu vực bị lỗi.
2. Loại bỏ lớp sơn hư hỏng bằng phương pháp phù hợp.
3. Làm sạch dầu mỡ, bụi bẩn và các tạp chất trên bề mặt.
4. Sử dụng chất tẩy rửa hoặc dung môi vệ sinh tương thích với vật liệu nền.
5. Đảm bảo bề mặt sạch, khô trước khi tiến hành sơn lại.

Nếu nghi ngờ nhiễm silicone, cần xử lý bằng quy trình làm sạch chuyên dụng. Việc chà nhám trực tiếp trên bề mặt còn nhiễm bẩn có thể khiến tạp chất lan rộng.

Kiểm tra và điều chỉnh dung môi pha sơn

Khi nghi ngờ lỗi xuất phát từ dung môi, cần kiểm tra lại chủng loại, chất lượng và tỷ lệ pha loãng. Ưu tiên sử dụng dung môi hoặc thinner được nhà sản xuất hệ sơn khuyến nghị. Không tự ý thay thế chỉ vì các dung môi có khả năng hòa tan tương tự nhau. Đồng thời, cần kiểm tra độ sạch, hàm lượng nước và các chỉ tiêu kỹ thuật liên quan của dung môi trước khi đưa vào sản xuất.

Điều chỉnh điều kiện thi công

Để hạn chế lỗi tái diễn, cần kiểm soát đồng thời các yếu tố:

• Duy trì nhiệt độ, độ ẩm trong giới hạn kỹ thuật của hệ sơn.
• Đảm bảo khí nén sử dụng cho súng phun sạch, không lẫn dầu và nước.
• Điều chỉnh áp suất phun, khoảng cách phun và độ dày màng sơn.
• Tuân thủ thời gian bay hơi trung gian và thời gian chờ giữa các lớp.
• Kiểm tra độ tương thích giữa lớp sơn lót và lớp sơn phủ.

Nên thi công thử trên diện tích nhỏ trước khi triển khai hàng loạt, đặc biệt khi thay đổi nguồn cung cấp dung môi hoặc công thức pha sơn.

Những lưu ý khi lựa chọn dung môi để hạn chế lỗi bề mặt sơn

Không có một loại dung môi nào phù hợp với tất cả các hệ sơn. Việc lựa chọn cần căn cứ vào thành phần nhựa, yêu cầu công nghệ và hướng dẫn của nhà sản xuất. Dưới đây là một số dung môi công nghiệp thường gặp trong lĩnh vực sơn và chất phủ:

Dung môi	Đặc điểm và ứng dụng tham khảo
Acetone	Bay hơi nhanh, khả năng hòa tan tốt đối với nhiều loại nhựa, thường dùng trong một số công thức sơn và vệ sinh thiết bị.
Butyl Acetate	Có tốc độ bay hơi trung bình, được sử dụng trong nhiều hệ sơn và chất phủ gốc dung môi.
Ethyl Acetate	Bay hơi tương đối nhanh, được ứng dụng trong một số công thức sơn, mực in và chất phủ.
Xylene	Dung môi thơm, được sử dụng trong một số hệ sơn alkyd, epoxy và sơn công nghiệp.
MEK	Khả năng hòa tan mạnh đối với nhiều loại nhựa, thường có mặt trong một số công thức sơn và chất phủ chuyên dụng.

Lưu ý: Bảng trên chỉ mang tính chất tham khảo, không đồng nghĩa các dung môi có thể thay thế trực tiếp cho nhau. Cần kiểm tra khả năng tương thích, thông số kỹ thuật và yêu cầu an toàn trước khi sử dụng.

Khi mua dung môi công nghiệp, doanh nghiệp nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông số chất lượng phù hợp và chứng từ COA, SDS để thuận tiện trong quá trình kiểm soát nguyên liệu.

Mua dung môi pha sơn chất lượng ở đâu?

Chất lượng dung môi là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ ổn định của quá trình sản xuất và thi công sơn. Vì vậy, lựa chọn nhà cung cấp hóa chất uy tín sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc kiểm soát nguyên liệu đầu vào.

Hóa chất Việt Mỹ (VMCGROUP) là đơn vị cung cấp đa dạng các dòng hóa chất và dung môi công nghiệp, đáp ứng nhu cầu sử dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất. Khách hàng lựa chọn Việt Mỹ sẽ được:

• Tư vấn lựa chọn dung môi theo nhu cầu sử dụng thực tế.
• Cung cấp sản phẩm đa dạng (như Acetone, Butyl Acetate, Ethyl Acetate, Xylene…), nguồn gốc rõ ràng.
• Hỗ trợ thông tin kỹ thuật và chứng từ sản phẩm phù hợp.
• Báo giá cạnh tranh theo chủng loại và số lượng đặt mua.
• Hỗ trợ giao hàng thuận tiện, đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc nhiều thông tin bổ ích về sơn bị mắt cá. Nếu có nhu cầu mua dung môi pha sơn, đừng quên kéo xuống cuối website, liên hệ chi nhánh gần nhất để được tư vấn và báo giá chi tiết. Cảm ơn bạn đã theo dõi!